Medisch ABC
Terug

Medisch ABC

Wat is macula degeneratie?

Macula degeneratie is een oogziekte waardoor u steeds minder scherp gaat zien.

Achterin het |oog (P1)| ligt het netvlies. In het midden van het netvlies ligt de gele vlek (macula). De macula is belangrijk om scherp te zien. Hiermee kunt u bijvoorbeeld lezen en gezichten herkennen. Met de rest van het netvlies ziet u de omgeving. De omgeving ziet u minder scherp, maar goed genoeg om bijvoorbeeld nergens tegenaan te stoten.

Is het netvlies slecht doorbloed? Dan kan de macula schade oplopen (degeneratie). U gaat dan minder scherp zien.

Er zijn verschillende soorten macula degeneratie.
Leeftijdsgebonden macula degeneratie (LMD) komt het meeste voor. Deze vorm ontstaat vooral bij mensen boven de vijftig jaar. Er zijn twee vormen:

  • Bij droge LMD gaan de ogen heel langzaam achteruit. Het kan jaren duren voordat u echt minder scherp gaat zien. U moet uw zicht wel goed in de gaten houden. Zodra u vervormingen gaat zien, moet u contact opnemen met de oogarts. Het kan zijn dat de droge LMD overgaat in natte LMD.
  • Bij natte LMD worden de ogen heel snel slechter. Eerst lijken rechte lijnen krom of golvend. Later gaat u steeds meer vlekken zien. Binnen enkele dagen of weken kunt u ernstig slechtziend worden.

Soms ontstaat macula degeneratie al op jonge leeftijd: juveniele macula degeneratie. Deze vorm is erfelijk en vrij zeldzaam.

Door macula degeneratie wordt u niet helemaal blind. De ziekte heeft wel grote gevolgen voor uw sociale leven.

Hoe ontstaat macula degeneratie?

De precieze oorzaak van macula degeneratie (MD) is niet bekend. Wel is bekend dat de structuur van het netvlies verandert. Er komt vocht tussen de lagen van het netvlies of er gaat weefsel verloren (slijtage). Waarschijnlijk komt dit door slechte doorbloeding van het netvlies. Het is onduidelijk waarom dit juist in de macula gebeurt en niet in de rest van het oog.
Bij MD spreken artsen vaak over slijtage. Dat betekent niet dat u uw ogen verkeerd gebruikt hebt.

Er zijn enkele risicofactoren bekend voor MD:

  • Leeftijd. Hoe ouder u bent, hoe groter de kans op MD. Dat geldt vooral voor vrouwen. Dit komt doordat zij na de |overgang (P2)| minder oestrogeen (een hormoon) in hun bloed hebben. Dit verhoogt het risico op MD.
  • Roken. Mensen die meer dan een pakje sigaretten per dag roken, hebben vijf keer zo veel kans op deze ziekte dan mensen die niet roken. Nadat u bent gestopt met roken duurt het nog vijftien jaar totdat het risico op MD weer normaal is.
  • Ongezonde voeding. Vooral een gebrek aan groenten en fruit verhoogt de kans op MD. Ook veel verzadigd vet en |cholesterol (P1)|rijke voeding verhogen het risico.
  • Alcohol. Alcohol drinken verhoogt de kans op MD.
  • Erfelijkheid kan een rol spelen. Komt bij u in de familie MD voor? Dan hebt u zelf ook een grotere kans deze ziekte te krijgen.

Hoe stelt de arts vast dat u macula degeneratie hebt?

Hebt u klachten die horen bij macula degeneratie (MD)? Dan zal de oogarts eerst uw |gezichtsscherpte meten (P2)|. Ook zal zij nagaan of u vervormingen ziet.
Om vast te stellen of het MD is doet zij een oogspiegelonderzoek. U krijgt dan waarschijnlijk eerst oogdruppels in uw ogen. Deze druppels maken de pupil tijdelijk groter. De arts kan zo goed in uw oog kijken. Vervolgens bekijkt de arts uw ogen met een apparaatje met een lampje eraan. Zij schijnt daarmee in uw oog.

Vaak is nog een extra onderzoek nodig, bijvoorbeeld een |fluorescentie angiografie (P1)|. Daarbij krijgt u eerst een kleurstof in de arm ingespoten. Daarna maakt de oogarts r├Ântgenfoto's van het netvlies van beide ogen. Door de kleurstof zijn op deze foto's de adertjes in de ogen goed te zien. De oogarts kan hieraan zien of u MD hebt en hoe ernstig het is.

Behandeling van macula degeneratie

De oogarts kan natte maculadegeneratie behandelen met:

  • Injecties in het oog. Bij de behandeling met injecties in het oog spuit de oogarts een vaatgroeiremmer in. Deze behandeling moet een aantal keren worden herhaald. Bij 70% van de mensen met maculadegeneratie gaan de ogen na deze injecties niet meer verder achteruit. Bij 20-25% verbetert de gezichtsscherpte zelfs.
  • |Laserbehandeling (P1)|. Natte MD is bij 10% van de mensen te behandelen met laserstralen. De laser dicht lekkende bloedvaatjes. De behandeling voorkomt dat de bloeding groter wordt en dat het gezichtsvermogen achteruit gaat. Een laserbehandeling is alleen mogelijk als de lekkende bloedvaten ver buiten het midden van het netvlies zitten. Soms lukt het om de MD te vertragen of tot stilstand te brengen.

Voor droge maculadegeneratie is er geen behandeling. Waarschijnlijk geeft de oogarts wel een voedingsadvies. Als u veel groene en gele groentes eet, dan kán het zijn dat uw ogen niet verder achteruitgaan. Vaak adviseert de arts ook een voedingssupplement.
Het is verstandig om thuis zelf uw ogen te blijven controleren met een ruitjeskaart (kaart van Amsler). Zo merkt u snel of u vlekjes of vervormingen ziet. Is dat zo, dan moet u snel naar de oogarts.

Wat kunt u zelf doen om uw ogen te beschermen?

Macula degeneratie (MD) is niet te genezen. Wel kunt u een aantal dingen doen om uw ogen te beschermen. Hierdoor gaat uw zicht misschien minder snel achteruit:

  • Bescherm uw ogen tegen de zon met een zonnebril of pet.
  • Rook niet.
  • Drink weinig alcohol.
  • Eet veel groenten en fruit en weinig verzadigd vet. Vooral voeding met vitamine C (sinaasappel, grapefruit, aardbei, meloen), vitamine E (olijfolie, noten, graan, bonen, mango) en zink (vlees, kip, walnoten, sesamzaad) is goed voor de ogen.
    Mensen die veel carotenoïden (bepaalde kleurstoffen) binnenkrijgen lijken minder kans te hebben op MD. Carotenoïden zitten vooral in eieren, fruit en groenten.
    Groenten waarin veel van deze kleurstoffen zitten zijn: wortels, boerenkool, spruiten, spinazie, maïs, broccoli, groene erwten, tuinbonen, tomaten en sla.
    Vruchten waarin veel van deze kleurstoffen zitten zijn: appel, kiwi, sinaasappel, grapefruit, mango, perzik, nectarine, meloen en druiven.

Welke gevolgen heeft macula degeneratie voor het dagelijks leven?

Macula degeneratie (MD) heeft veel gevolgen voor het dagelijks leven.
Sommige mensen zien van het ene op het andere moment minder scherp en onderscheiden geen details meer. Dat geeft problemen bij het autorijden, lezen, televisie kijken en gezichten herkennen.

Door MD kan het zijn dat u na verloop van tijd uw werk niet meer kunt doen. Ook sommige hobby's worden moeilijk met deze oogziekte. U kunt zich steeds meer alleen voelen. U moet leren leven met slechtziendheid.
Er zijn veel hulpmiddelen voor mensen met MD. Voorbeelden zijn vergrotingsapparaten en telescoopbrillen. U kunt hierover informatie krijgen bij een optometrist of opticien.

Uw oogarts zal u vertellen wanneer uw zicht te slecht is om nog auto te rijden. U bent niet verplicht dit door te geven aan de www.cbr.nl">Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen. De autoverzekeringsmaatschappij eist echter wel dat u veranderingen in uw situatie doorgeeft. Meer informatie hierover vindt u in de polis van uw verzekering. Bij twijfel kan het CBR u herkeuren en adviseren over hulpmiddelen.

Pati├źnten- en belangenorganisaties macula degeneratie

Voor informatie over macula degeneratie kunt u terecht bij de volgende organisaties:

Ook kunt u contact opnemen met de www.oogvereniging.nl">Oogvereniging. U kunt hier terecht met vragen over oogziekten, hulpmiddelen, hulp- en dienstverlening en belangenorganisaties.

Verantwoordingstekst macula degeneratie

De informatie over macula degeneratie is algemeen. Hebt u nog vragen, dan kunt u die stellen aan uw arts.

De teksten zijn gebaseerd op informatie van:

  • Maculadegeneratievereniging Nederland;
  • het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap;
  • het Oogcentrum Deventer.