Laboratorium (klinische chemie) 

 

Inleiding
Medewerkers
Klinisch chemici
Opleiding
Onderzoeken
Poliklinieken
Plaats bloedafname
Samenwerking
Nader gebruik lichaamsmateriaal
Patiënteninformatie

Inleiding

Het Klinisch Chemisch Laboratorium (KCL) verricht op verzoek van medisch specialisten, (huis)artsen en verloskundigen, laboratoriumgeneeskundig onderzoek in bloed, urine en andere lichaamsvloeistoffen, ten behoeve van diagnostiek en therapie.
Laboratoriummedewerkers (doktersassistenten) nemen bloed af op het laboratorium (polikliniek) en op de verpleegafdeling, en zorgen ervoor dat de monsters klaar staan om onderzocht te worden. Analisten voeren het onderzoek uit.

De klinisch chemicus is eindverantwoordelijk voor het laboratoriumonderzoek en de kwaliteitscontrole. De klinisch chemicus interpreteert de uitslag van het onderzoek en adviseert de arts met betrekking tot het vervolgonderzoek.

Het laboratorium vervult een regionale functie voor bijzondere onderzoeken. Het KCL is geaccrediteerd door CCKL. Dit is de stichting ter accreditatie van laboratoria in de gezondheidszorg.

Medewerkers

In totaal werken er circa 170 personen bij het KCL:

• Klinisch chemici
• Analisten
• Laboratoriummedewerkers (doktersassistenten)
• Kwaliteits- en veiligheidsfunctionarissen
• Leidinggevend personeel
• Ondersteunend personeel

Klinisch chemici

• Dr. A.J. Bakker. Aandachtgebieden: chemie, immunochemie
• Mw. dr. A.J. Laskewitz (klinisch chemicus in opleiding)
• Dr. R.F.J. Kemperman. Aandachtsgebieden: chemie, immunochemie, urine-onderzoek, automatisering GLIMS, onderzoekslijnen, LCMSMS 
• R.H.M. Peters. Aandachtsgebieden: allergie, autoimmuundiagnostiek, hemovigilantie, huisartsen, trombosedienst
• Dr. H. Storm (hoofd laboratorium). Aandachtsgebieden: immuunfenotypering, DNA-diagnostiek
• C.G. Thomasson. Aandachtsgebieden: chromatografie, kwaliteitssysteem
• Dr. H. de Wit (aantekening Hematologie). Aandachtsgebieden: hematologie, bloedtransfusiegeneeskunde, hemovigilantie, stolling
• Dr. A. Wolthuis (aantekening Endocrinologie). Aandachtsgebieden: endocrinologie, fertiliteit, DNA-diagnostiek, point-of-care diagnostiek
• Mw. dr. B.S. van der Veen (klinisch chemicus in opleiding)
   

Opleiding

Het is mogelijk om bij het KCL een vierjarige opleiding tot klinisch chemicus te volgen. Studenten van het hoger en middelbaar laboratoriumonderwijs (HLO resp. MLO) en van de doktersassistentenopleiding kunnen stage lopen bij het KCL. Studenten van het HLO en universitaire studenten kunnen bij het KCL een afstudeeropdracht resp. bijvakonderzoek doen.

Onderzoeken die uitgevoerd worden in het KCL

Het KCL verricht onderzoek voor vrijwel elke patiëntencategorie. Het KCL doet onder meer onderzoek naar:

• de nier- en leverfunctie
• suikerziekte
• hartinfarct
• longfunctie
• bloedarmoede
• infecties
• bloed- en lymfklierkanker en tumormarkers
• hormonen
• vruchtbaarheidsproblemen
• aangeboren aandoeningen
• bloedstolling en trombose
• trombose
• allergie

Daarnaast verzorgt het KCL de bloedtransfusies.

Het KCL doet ook onderzoek in onder andere:

• urine
• ontlasting
• ruggenmergvocht
• beenmerg
• sperma

Het onderzoek wordt uitgevoerd met zeer moderne, gerobotiseerde apparatuur en geavanceerde technieken. Daarnaast wordt er ook gewerkt met klassieke laboratoriumtechnieken zoals de pipet en het microscoop. Het KCL rapporteert de uitslagen van het onderzoek in het ziekenhuis de hele dag door, 24 uur per dag. Uitslagen van poliklinisch onderzoek worden verzonden naar de aanvragende specialist, huisarts of verloskundige. Deze zijn dezelfde dag (elektronisch) of na enkele dagen beschikbaar. Bij ingewikkelde onderzoeken is de uitslag na een aantal weken beschikbaar.

Poliklinieken

Het KCL heeft een poliklinische bloedafname-afdeling in:

De laboratoria zijn gevestigd in MCL (hoofdlocatie), Ziekenhuis De Tjongerschans en Ziekenhuis De Sionsberg.

Plaats bloedafname: afhankelijk van verwijzing

Als u in het ziekenhuis opgenomen bent, vindt de afname van bloed en ander lichaamsmateriaal plaats op de verpleegafdeling, de OK of de IC. Tijdens dagopname vindt de eventuele afname van bloed of ander lichaamsmateriaal plaats in het daghospitaal. Ook op de Spoedeisende Hulp kan bloed afgenomen worden.

Voor afname van bloed of het afgeven van lichaamsmaterialen in de polikliniek, krijgt u een aanvraagformulier mee van de specialist of huisarts. U kunt zich met het formulier, uw verzekeringspas en uw ponsplaatje melden bij het laboratorium voor de afname van bloed en/of het afgeven van lichaamsmaterialen of, in bijzondere gevallen, het maken van een afspraak.

Voor een afname op verzoek van de huisarts, de verloskundige of door de Trombosedienst, kunt u terecht bij het laboratorium in het MCL, MCL Harlingen en Talma Sionsberg. Daarnaast kunt u ook terecht bij priklocaties in uw regio (zie www.trombosedienstfrieslandnoord.nl). Ook kan de bloedafname aan huis verricht worden op verzoek van de arts.

Bij bepaalde onderzoeken dient een afspraak met het ziekenhuislaboratorium gemaakt te worden, zie voor meer informatie hierover het formulier van het Huisartsenlaboratorium of een meegegeven patiënteninformatiefolder.

Nuttige tips

• Nuchter zijn voor bloedafname betekent: vanaf 22.00 uur op de dag voor de bloedafname niets meer eten of drinken. U mag nog wel water en thee zonder suiker drinken.
• Indien u lichaamsmateriaal komt inleveren is duidelijke identificatie van het materiaal erg belangrijk. Uw naam en geboortedatum moeten in ieder geval op de verpakking (potje/flesje) van het materiaal staan.
• Kloppen de gegevens op uw ponsplaatje niet meer of u heeft geen ponskaartje? U kunt een nieuw ponskaartje laten maken bij de receptie of bij de inschrijfbalie van het ziekenhuis
• Aan het begin van de ochtend is het meestal erg druk bij het laboratorium. Dit betekent dat u vaak lang moet wachten voordat u aan de beurt bent. Hoeft u niet nuchter te zijn voor het bloedonderzoek, dan raden we u aan om aan het eind van de ochtend of aan het begin van de middag te komen. 

Samenwerking

Binnen het MCL participeren de klinisch chemici in diverse multidisciplinaire patiëntenbesprekingen. Bijvoorbeeld op het terrein van de hematologie, oncologie, endocrinologie, kindergeneeskunde, intensive care. Tevens wordt deelgenomen aan ziekenhuis-, regionale of landelijke werkgroepen.

Ook werken de klinisch chemici mee aan diverse wetenschappelijke projecten. Dit gebeurt onder andere op het gebied van bloedtransfusiegeneeskunde, diabetes mellitus, farmacogenotypering, hemato-oncologie en geneesmiddelontwikkeling.

Nader gebruik lichaamsmateriaal

Bloed, urine of andere lichaamsmaterialen die na het onderzoek overblijven, kunnen gebruikt worden voor kwaliteitscontrole of voor toegepast wetenschappelijk onderzoek.

Dit gebeurt op een anonieme of gecodeerde wijze. Dat wil zeggen dat er niet meer (of slechts indirect) kan worden nagegaan van wie het materiaal afkomstig is.

Indien de patiënt bezwaar heeft tegen het nader gebruik van zijn of haar lichaamsmateriaal, dan kan de patiënt dat melden aan de behandelend arts of bij de bloedafname.

Bij wetenschappelijk onderzoek dat herleidbaar is tot de patiënt dient de arts toestemming te vragen aan de patiënt.

Kijk voor meer informatie over het gebruik van lichaamsmateriaal op de volgende sites:

Code Goed Gebruik van de Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen
Wet Bescherming Persoonsgegevens

Patiënteninformatie

Voor bepaalde onderzoeken zijn patiëntenfolders beschikbaar bij het Voorlichtingscentrum van het MCL en MCL Harlingen, namelijk:

• Glucose Toleratie Test (GTT)
• Het bepalen van de rhesusfactor van uw baby (onderzoek van navelstrengbloed)
• Onderzoek naar microalbumine (eiwit) in urine
• Onderzoek van ontlasting op bloed
• Richtlijnen voor kwalitatief urineonderzoek
• Richtlijnen voor het verzamelen van een 24-uurs urine
• Richtlijnen voor een fertiliteitsonderzoek
• Uitgebreide informatie over Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde is te vinden op de onderstaande sites:

Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde
Uw bloed serieus
Medisch Lab
Trombosedienst Friesland Noord
Huisartsenlaboratorium